Działalność nierejestrowana to znakomita alternatywa dla osób, które chcą przetestować swój pomysł na biznes bez konieczności rejestracji firmy i bez ponoszenia kosztów związanych z ZUS. Choć nie wymaga formalnego zgłoszenia w CEIDG, jej prowadzenie wiąże się z przestrzeganiem konkretnych zasad, w tym limitów przychodów i zakresu świadczonych usług.
Jakie warunki trzeba spełnić, by prowadzić działalność nierejestrowaną?
Nie każdy może rozpocząć działalność nierejestrowaną. Aby było to możliwe, osoba fizyczna musi spełnić kilka jednoczesnych warunków. Przede wszystkim nie może prowadzić działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Oznacza to, że nawet zawieszenie działalności w tym okresie może uniemożliwić skorzystanie z tej uproszczonej formy.
Drugim istotnym warunkiem jest limit przychodów. Do końca 2025 roku obowiązuje miesięczny limit wynoszący 75% minimalnego wynagrodzenia – w drugiej połowie 2024 roku to 3225 zł. Od 2026 roku wprowadzono kwartalny limit – 225% minimalnego wynagrodzenia, co daje 10 813,50 zł za trzy miesiące. Przekroczenie tego progu zobowiązuje do rejestracji działalności w CEIDG w ciągu 7 dni.
Oprócz tego, działalność ta nie może dotyczyć usług lub towarów wymagających koncesji, zezwoleń, wpisów do rejestrów czy spełnienia specjalnych warunków sanitarnych lub technicznych.
Jakie usługi można świadczyć w ramach działalności nierejestrowanej?
Zakres usług dopuszczalnych w działalności nierejestrowanej jest szeroki, ale ograniczony do działań, które nie wymagają dodatkowych zezwoleń. Istotne jest, by usługi te były wykonywane w niewielkiej skali – zgodnie z limitem przychodów, a ich charakter nie wskazywał na działalność zorganizowaną i ciągłą na dużą skalę.
Usługi edukacyjne
Jednym z najczęściej wybieranych obszarów są usługi edukacyjne. Udzielanie korepetycji, prowadzenie warsztatów edukacyjnych, kursów językowych czy zajęć artystycznych nie wymaga koncesji i doskonale wpisuje się w ramy działalności nierejestrowanej. Takie usługi można prowadzić zarówno stacjonarnie, jak i online, co daje dużą elastyczność.
Osoby z wykształceniem pedagogicznym lub pasją do nauczania bardzo często wykorzystują tę formę działalności do dorabiania lub testowania pomysłu na przyszłą szkołę językową czy platformę z kursami.
Usługi rękodzielnicze i artystyczne
Tworzenie i sprzedaż rękodzieła, biżuterii, grafik, obrazów czy dekoracji to kolejna kategoria, która cieszy się dużą popularnością. Rękodzieło można oferować poprzez portale aukcyjne, media społecznościowe lub stoiska na lokalnych targach. Ważne, by skala działalności była niewielka i nie przekraczała ustawowych limitów.
W ramach tej kategorii możliwa jest również sprzedaż np. świec zapachowych, makram, ozdób świątecznych czy produktów z drewna. Należy jednak pamiętać, że produkcja żywności czy kosmetyków może wymagać spełnienia rygorystycznych norm sanitarnych.
Usługi opiekuńcze
Opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub osobami z niepełnosprawnościami to kolejna forma usług, którą można świadczyć bez rejestracji firmy. Ważne jest, aby nie prowadzić tego rodzaju działalności w sposób zorganizowany i na dużą skalę, ponieważ wtedy może być już kwalifikowana jako działalność gospodarcza.
W wielu przypadkach osoby świadczące takie usługi zawierają umowy zlecenia, co wiąże się z obowiązkiem odprowadzania składek przez zleceniodawcę. Jeśli jednak opieka ma charakter okazjonalny, możliwe jest jej wykonywanie w ramach działalności nierejestrowanej bez formalnej umowy.
Usługi techniczne i informatyczne
Pomoc przy naprawie komputerów, konfiguracji sprzętu, tworzenie stron internetowych, projektowanie graficzne czy prowadzenie social mediów to przykłady usług IT i marketingowych, które można świadczyć w ramach działalności nierejestrowanej. W tym przypadku ważne jest, aby nie przekroczyć limitu VAT oraz przychodów, ponieważ usługi te mogą w niektórych przypadkach podlegać obowiązkowi rejestracji już od pierwszej sprzedaży.
Warto zwrócić uwagę, że usługi doradcze – np. IT consulting – mogą być wyłączone ze zwolnienia z VAT, co oznacza konieczność rejestracji jako czynny podatnik VAT już od pierwszego zlecenia.
Usługi porządkowe i domowe
Sprzątanie mieszkań, prasowanie, drobne prace ogrodnicze czy pomoc w organizacji przestrzeni domowej również mogą być świadczone w ramach działalności nierejestrowanej. Takie usługi są szczególnie popularne wśród osób, które chcą dorobić do pensji lub powrócić na rynek pracy po dłuższej przerwie.
Trzeba jednak pamiętać, że jeśli usługi świadczone są regularnie i w sposób zorganizowany – np. sprzątanie biur na podstawie umów – może to zostać zakwalifikowane jako działalność gospodarcza i wymagać rejestracji.
Jakich usług nie można świadczyć w ramach działalności nierejestrowanej?
Nie wszystkie usługi są dozwolone w ramach nierejestrowanej działalności. Istnieje szereg branż, które wymagają specjalnych zezwoleń, koncesji lub spełnienia szczególnych warunków ustawowych. Świadczenie takich usług bez rejestracji firmy jest nielegalne.
Do usług wyłączonych z tej formy należą m.in.:
- usługi prawnicze, notarialne i doradztwo podatkowe,
- świadczenia zdrowotne – pielęgniarskie, fizjoterapeutyczne, medyczne,
- usługi detektywistyczne i ochrona osób/mienia,
- organizacja imprez turystycznych i transport osób,
- sprzedaż alkoholu i wyrobów akcyzowych,
- prowadzenie aptek i punktów medycznych,
- prowadzenie biura rachunkowego.
W przypadku wątpliwości, czy dana działalność wymaga rejestracji, warto skonsultować się z urzędem skarbowym lub specjalistą. Brak wiedzy nie zwalnia z odpowiedzialności, a prowadzenie działalności wymagającej rejestracji bez spełnienia formalności może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi.
Jak zacząć prowadzenie działalności nierejestrowanej?
Rozpoczęcie działalności nierejestrowanej nie wymaga rejestracji w CEIDG, składania wniosków do urzędów ani posiadania numerów NIP, REGON czy konta firmowego. Wystarczy po prostu zacząć świadczyć usługi lub sprzedawać towary. Jednak mimo braku formalnej rejestracji, należy pamiętać o kilku obowiązkach.
Po pierwsze – należy prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Można to robić w postaci papierowego zeszytu, arkusza Excel lub dedykowanych aplikacji. W ewidencji powinny znaleźć się informacje o dacie sprzedaży, kwocie i narastającym przychodzie.
Po drugie – przychody z działalności nierejestrowanej należy wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36. Przychody te łączą się z innymi źródłami dochodu, np. umową o pracę, i są opodatkowane według skali podatkowej.
Po trzecie – jeśli klient poprosi o fakturę lub rachunek, osoba prowadząca działalność nierejestrowaną ma obowiązek go wystawić. Na fakturze wystarczy imię i nazwisko, nie trzeba podawać NIP ani adresu.
Czy działalność nierejestrowana wymaga kasy fiskalnej?
W większości przypadków osoby prowadzące działalność nierejestrowaną są zwolnione z obowiązku posiadania kasy fiskalnej. Warunkiem jest, aby roczny obrót nie przekroczył 20 tys. zł (proporcjonalnie za pierwszy rok działalności) oraz aby sprzedawane towary lub usługi nie były objęte obowiązkiem ewidencji na kasie od pierwszej sprzedaży.
Obowiązek ewidencji przy użyciu kasy fiskalnej powstaje natomiast w przypadku:
- usług przewozu osób,
- napraw pojazdów i urządzeń elektronicznych,
- usług fryzjerskich, kosmetycznych i gastronomicznych,
- sprzedaży alkoholu i wyrobów tytoniowych.
W takich przypadkach nawet prowadząc działalność nierejestrowaną, trzeba zainstalować kasę fiskalną i zgłosić ją do urzędu skarbowego.
Jakie są zalety prowadzenia działalności nierejestrowanej?
Dla wielu osób działalność nierejestrowana to sposób na legalne dorobienie, bez konieczności ponoszenia dużych kosztów. Najistotniejsze korzyści to:
- brak obowiązku rejestracji w CEIDG,
- brak składek ZUS (z wyjątkiem umów zlecenia),
- brak konieczności prowadzenia pełnej księgowości,
- zwolnienie z VAT (do limitu 200 tys. zł),
- możliwość wystawiania faktur i rachunków.
Działalność nierejestrowana daje komfort testowania pomysłu na biznes, a jednocześnie pozwala uniknąć wielu obowiązków i kosztów, które wiążą się z pełnoprawną działalnością gospodarczą.
Działalność nierejestrowana to legalna forma zarobkowania pozwalająca na rozwijanie pomysłów biznesowych bez formalnej rejestracji firmy i bez obowiązku płacenia składek ZUS – o ile nie są zawierane umowy cywilnoprawne.
Na co warto uważać przy świadczeniu usług?
Pomimo uproszczonych zasad, prowadzenie działalności nierejestrowanej nie oznacza braku odpowiedzialności. Właściwe dokumentowanie sprzedaży, przestrzeganie praw konsumentów i kontrolowanie limitu przychodów to podstawowe obowiązki. W przypadku przekroczenia limitu przychodów, działalność staje się automatycznie działalnością gospodarczą, co wymaga rejestracji w CEIDG w ciągu 7 dni.
Warto również zweryfikować, czy oferowane usługi nie są objęte dodatkowymi regulacjami – np. sanitarnymi, podatkowymi czy branżowymi. W razie wątpliwości można złożyć wniosek o indywidualną interpretację podatkową lub skonsultować się z doradcą.
Brak rejestracji w CEIDG nie zwalnia z przestrzegania przepisów prawa cywilnego i podatkowego – osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nadal odpowiada wobec konsumentów i urzędów.
Co warto zapamietać?:
- Działalność nierejestrowana pozwala na testowanie pomysłów biznesowych bez rejestracji i kosztów ZUS, pod warunkiem spełnienia określonych warunków.
- Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy oraz musi przestrzegać limitów przychodów: do końca 2025 roku 3225 zł miesięcznie, a od 2026 roku 10 813,50 zł kwartalnie.
- Usługi edukacyjne, rękodzielnicze, opiekuńcze, techniczne i porządkowe są dozwolone, ale nie mogą być świadczone w sposób zorganizowany i na dużą skalę.
- Nie można świadczyć usług wymagających koncesji lub zezwoleń, takich jak usługi prawnicze, medyczne czy sprzedaż alkoholu.
- Brak rejestracji nie zwalnia z obowiązków dokumentacyjnych, a przekroczenie limitu przychodów wymaga rejestracji w CEIDG w ciągu 7 dni.
